Seconden voor de ramp
Het Grevelingenmeer
Zondag 3 september, teisterde een hevige storm het Grevelingenmeer: net voor valavond slaagde de reddingsdienst van Ouddorp erin in de metershoge golven, drie vermiste kajakkers van de rand van de Veermansplaat te redden!
Nu, exclusief in jullie Technico-kajakclubblad “den Info”: het ware verhaal tot in de details uit de doeken gedaan en de oorzaken achterhaald!
Wat was er die zondag drie september gebeurd?
Midden op het Grevelingenmeer werden drie zeekajakkers door de reddingsdienst van Ouddorp, net voor de nacht zou vallen, van de Veermansplaat opgevist (7).
De woeste golven beukten op de rotskust, zodat de zodiac maar tot 10m kon naderen. Eén redder van de zes-koppige bemanning sprong onmiddellijk ter hulp. Hij loodste de drie bijna-drenkelingen met hun kajaks door de golven. De stuurman had zijn volle 2x75Pk’s nodig om de reddingsboot niet op de rotskust te laten slagen! De crew, uitgerust met hypermoderne droogpakken, hesen de drie bijna-vermisten aan boord.
De twee krachtige motoren brulden en even later scheurde de zodiac richting haven van Bommenede. Tegen 40km/h stuiterde hij over de (halve à anderhalve) metershoge golven in het midden van het Grevelingenmeer. Een tiental minuten later stonden de bijna-vermisten alweer op het vaste land.
Weer een reddingsactie van de ploeg uit Ouddorp volbracht!
Wat ging er vooraf aan de ramp? Hoe kon dit gebeuren? Met de meest ouderwetse technieken (pen, papier om het verhaal vast te leggen en wat cafépraat om het op te frissen) ontrafelen we de oorzaken van de ramp!
We volgen de gebeurtenissen seconde per seconde op:
Op de traditionele vrijdag-club-avond werd de 21km-lange tocht op het Grevelingenmeer van de haven van Bommenede rond de Hompelvoet en weer terug gepland.
… Hadden ze toen hun noodlot al bezegend? …
Er werd windkracht 5 à 6 voorspeld! Zaterdagavond bevestigden Geert, Ludo W., Paul, Kristof en Nele: ze gingen de tocht varen!
… Waarom hadden de ervaren Bretagne-vaarders niet ingeschreven? …
… Zouden ze al een voorgevoel hebben gehad …
… of hadden ze misschien echt al iets anders te doen …
… of waren ze ziek? …
Op een mooie zondagmorgen, pikten Kristof en Nele Paul op en reden ze samen naar de kajakclub. Niet veel later kwamen Geert en Ludo ook aan. De zeekajaks werden op de remorque geladen en aangespannen.
… Een licht gekraak was hoorbaar …
… Met één wagen reden ze naar het Grevelingenmeer, …
… niet wetende wat hun te wachten zou staan …
In de haven van Bommenede (1) werden de zeekajaks weer afgeladen, van proviand voorzien om een (halve) dag te overleven. De waterkaart en satellietbeelden werden bovengehaald en de koers uitgestippeld. De reddingsvesten werden nog eens extra aangespannen en de zeekajaks werden te water gelaten.
Er stond en fikse bries in de haven, de roeren en scheggen werden naar beneden gelaten en ze vaarden uit de beschermende haven het open water op.
De Veermansplaat was recht voor hen in de verte al zichtbaar. Deze zouden ze ten westen passeren en zo verder koers zetten naar het eiland Hompelvoet.
Met de wind in de rug naderden ze sneller dan verwacht de plaat. De golfhoogte nam toe en in de verte hoorden ze een oerkreet! De natuurkrachten begonnen een greep op hen te krijgen!
Tussen de windstoten door, riepen ze naar elkaar: we moeten de koers wijzigen (2)! De kaart werd nogmaals geraadpleegd en ze besloten eerst naar de kop van de Veermansplaat te varen.
Ze waren nu halfweg naar de plaat, de wind wakkerde aan en de vijf kajakkers surften gezwind naar de plaat.
… Hier werden de eerste tekenen zichtbaar …
Ze moesten de kop van de plaat ten westen passeren, voorbij een staketsel (3), maar al surfend waren ze te ver naar het oosten uitgeweken. De koers moest nu snel aangepast worden om nog voor het staketsel te passeren, maar voor één van hen was het te laat: een kajakster, Nele, kon haar boot niet meer tot de juiste koers dwingen, tegen de golven in. Eén van de andere kajakkers, Kristof, had al snel in de gaten dat ze te dicht bij de rotskust kwam en dreigde in de problemen te komen.
De punten van de kajaks botsten in de golven op elkaar, maar hij slaagde erin de ander kajak tegen de golven in te draaien! Maar na een tiental meter tegen de golven in zwoegen, bleek alle moeite voor niets: de Heliaster werd weer een speelbal van de golven en wind en dreigde op de kust geworpen te worden.
De drie andere kajakkers, Geert, Ludo en Paul waren ondertussen aan de andere zijde van het staketsel aan land gegaan en konden Nele opvangen.
Van deze onverwachte pauze werd gebruik gemaakt om extra energie in te slagen. De noodrantsoenen werden bovengehaald: een zak kleverige koffiekoeken, de overschot van feestmenu van gisterenavond en als dessert voor sommigen enkele haastige trekken aan een stinkstokje.
De koers werd nogmaals drastisch gewijzigd: onmiddellijk oostwaarts varen, achter het 4,5km lange eiland en aldaar de oversteek maken. Al snel bleek dat de tocht zwaarder zou zijn dan ingeschat: de vlakke Veermansplaat kon maar weinig beschutting bieden tegen de razende wind en de kajakkers werden gedwongen in het ondiepe water, vlak voor de kust te varen (4).
Ondertussen werd de halsstarrige kajak van Nele voort geleid, vastgebonden aan z’n Duitse modernere variant van Paul met hightech stuurbediening en misschien nog stiekem onderwaterstuwraketten? Of toch niet want de eeuwenlang verfijnde groenlandpaddel kon uit het ondiepe water onvoldoende kracht putten om beide kajaks onder controle te houden. De twee, zetten de tocht te voet, door het brakke water verder. Na een half uur bereikten ze het andere uiteinde van de plaat (5) en zagen de andere kajakkers langzaam komen aanvaren, zwoegend tegen de wind, soms bijna terug achteruitgedreven.
De wind was nog steeds te oppermachtig om te trotseren. De overtocht werd nog maar eens uitgesteld en samen trokken ze te voet verder rond de plaat. Het water werd meer dan kniediep, de dag was al ver gevorderd en het staketsel recht tegenover de haven was nog niet in zicht: Het kon zo niet langer! Er moest een beslissing genomen worden: Geert en Paul offerden zich op om aan de overzijde hulp te gaan zoeken. Een bootje uit de haven was misschien te overtuigen om de anderen op te pikken.
Ze vertrokken, weg van de kust en werden al snel twee kleine stipjes aan de einder (6).
… Alles hing van hen af …
… de mentale druk was zwaar …
… Zouden ze de overkant bereiken …
… of verzwolgen worden door de hevige storm op het onvoorspelbare Grevelingenmeer …
… Zonder hen zouden de anderen moederziel-alleen achterblijven
en na enkele dagen verhongeren….
… ware het niet dat we ons ondertussen in het GSM-tijdperk bevinden …
We laten enkele familie, vrienden en collega’s aan het woord over hun dierbaren:
§ Vriend: … het verbaast me niets dat ze weer in de problemen kwamen: er was een
familielid van J. Krak-clan mee…
§ Echtgenote: …en het eten stond hier weeral koud te worden…
§ Collega: … als ze s’maandags niet komen opdagen, weten we al dat ze ergens op een
afgelegen eiland liggen te onthaasten…
§ Anonieme getuige: … wat een avontuur, ik had er ook graag bij willen zijn …
Maar waarom werden de bijna vermisten pas om 19h15 gered?
Dik anderhalf uur later rinkelde Ludo’s GSM: Geert en Paul hadden de golven en wind met hun stormpaddel, roer, veel zweet en gevloek de haven bereikt.
In de haven aangekomen, werden Geert en Paul verbaasde blikken toegeworpen door de plaatselijke havenbewoners: Drie bijna-drenkelingen van de Veermansplaat opvissen? Er werd al dagen niet meer uitgevaren tot de onheilspellende natuurkrachten het Grevelingenmeer niet langer zouden teisteren. Wie vaart er nu zonder motor, zeil , tent, marifoon, GPS, WC-papier, BBQ, TV, …uit met windkracht 8!
A-C-H-T? Het weerbericht zei ’s morgens nog 5 à 6 en in de namiddag afzwakkend naar 4 à 5!
De lokale reddingsdienst was ondertussen ook aan het weekend begonnen. Er zat dus niets anders meer op dan naar Bruinisse, met een iets grotere haven, de reddingsdienst te verwittigen. Maar hier hetzelfde scenario: er was niemand meer op post.
Gelukkig vonden Geert en Paul nog een bereidwillige Belgische schipper in een plaatselijke kroeg, die via z’n marifoon de vuurtoren van Ouddorp met permanente reddingsdienst kon verwittigen.
Enkele minuten later werd de zodiac met voltallige crew te water gelaten en scheurden ze over het Grevelingenmeer op zoek naar… … de zeilboot die zojuist de reddingsoproep had gedaan vanuit de veilige haven! De vergissing werd snel rechtgezet en in de verte zagen ze drie bijna-vermisten zwaaiend op de rand van de Veermansplaat.
Maar wat had deze ramp kunnen veroorzaken?
§ Het weerbericht voorspelde zondag morgen nog steeds windkracht 5 à 6, maar de wind was aangewakkerd.
§ De kajakkers hadden al een maand geen tocht meer gevaren. Het was dus onweerstaanbaar: ze moesten gaan varen, weer of geen weer.
§ De onbestuurbare kajak “Heliaster”, wou zijn reputatie na zeven jaar weer waar maken.
… waarom konden er geen digitale foto’s van wat voorafging aan de ramp teruggevonden worden …
Hoe had de ramp vermeden kunnen worden?
§ Als ze met de wind op kop vertrokken waren, zouden ze de windkracht en golven beter hebben kunnen inschatten en dan zouden ze …
§ Als Paul’s vuurpijl niet vlak achter hem door de wind in het gras was geschoten, dan zouden ze …
§ Als ze zondags gewoon op de vaart waren gaan varen, dan zouden ze …
§ Als Paul en Geert de avond ervoor te veel trappist en Leffe hadden gedronken, dan zouden ze …
§ Als Ludo werd opgeroepen om in zeven haasten met de ambulance naar Napels te vliegen, dan zouden ze …
§ Als Kristof en Nele zondagvoormiddag lekker hadden uitgeslapen, dan zouden ze …
§ …
… dan zouden ze, nooit zo’n fantastisch avontuur beleefd hebben!
Nele.
